Veni, Vidi, Vinci

Dla P.

Rzecz niebanalna: mam marzenie. Obrazoburcze, ba, świętkoradcze nawet! Marzy mi się  mianowicie pójść w ślady aktora Olbrychskiego, który wiedziony sarmacką fantazją wlew ciął w Zachęcie swój wizerunek, uprzednio przetransponowany w dzieło sztuki przez Piotra Uklańskiego. W ślady posłów LPR, którzy Bóg tylko dobry wie czym wiedzeni postanowili zdjąć ciężar meteorytu z barków gipsowej figury Jana Pawła II, nałożony tam przez artystę Catellana. Cel obrazoburstwa obrałem dość banalny – Mona Lisę mianowicie. Wiedziony zapewne tym samym instynktem przekory co osiemdziesiąt lat temu Marcel Duchamp domalowujący Giocondzie wąsy, Mistrzowi pozostawiam oryginalność, sam wybieram ostateczność. Ukraść, zniszczyć bezwględnie i komisyjnie, resztki rozsypać z platformy wiertniczej. Cóż pocznę, że brzmi to infantylnie, jak niewczesne pogróżki futurystów. Skoro po kradzieży w 1911 roku udało się Mona Lisę odzyskać (jakże miła jest mi myśl, że o zbrodnię tę wtedy podejrzewano samego Apollinaire’a!), trzeba działać stanowczo.

*** 

Ale dlaczego – zapyta ktoś – tak złorzeczę Mona Lisie? Bo widziałem ją ostatnio. Jej uśmiech jeszcze nigdy nie był tak pusty.

*** 

Mona Lisa jest celebrity w świecie sztuki – słynie z bycia sławną. Fakt ten przysłania nie tylko jej niewątpliwe walory artystyczne, ale również cały dorobek Leonarda Da Vinci, którego pozostałe dzieła wiszące w Luwrze rzesze turystów mijają zupełnie nieświadome i niezainteresowane. Wcześniej minąwszy w podobnym pośpiechu cały zgromadzony tam przekrój renesansowego malarstwa europejskiego, z Giottem i Cimabuem na czele

Mona Lisa nie istnieje już właściwie jako obiekt – jedynie jako obraz. W całości pochłonięta przez świat Baudrillardowskich symulakrów stała się ikoną samej siebie, symbolem arcydzieła tak symbolicznym, że rozłączenie jej wizerunku od fizycznego nośnika, płótna czy faktury farb, zyskało wymiar nie tylko mentalny, ale także rzeczywisty – oddzielona od widzów barierkami i grubą szybą nie pozwala się poznać w żaden inny sposób niż tym samym powierzchownym spojrzeniem, którym obrzucamy miliony jej reprodukcji.

Mona Lisa z Luwru się już po prostu – spójrzmy prawdziwe w oczy – nie broni. Przerosła, zmniejszyła, upokorzyła ją Mona Lisa Turbo zamieszkująca w muzeum popwyobraźni. Ci, którzy mają odwagę – jak P. – przyznają się do rozczarowania. Pozostali przeżywają gorycz w ciszy, z ulgą odhaczając Giocondę na liście must-see, jak Wieżę Eiffle’a czy Łuk Triumfalny.

*** 

To spojrzenie już nie dotyka. Uśmiech nie dotyka. Wypada zacytować Duchampa: Nic nie jest wart obraz, który nie szokuje.

Explore posts in the same categories: Ogólne, Sztuka